Aydınlatılmış onam
Informed consent
Hastanın, önerilen tıbbi müdahalenin niteliğini, beklenen yararlarını, risklerini ve alternatiflerini anladıktan sonra, hiçbir baskı altında kalmaksızın bu müdahaleye özgür iradesiyle verdiği hukuken geçerli izindir.
Tüm terimlerOnamın geçerliliği, bilgilendirmenin hastanın anlayabileceği bir dille ve karar vermeye yetecek bir süre önce yapılmasına bağlıdır; matbu bir formun imzalatılması tek başına yeterli sayılmaz. Bilgilendirme kural olarak müdahaleyi yapacak hekim tarafından yapılır ve hastanın tıbbi durumunu, uygulanacak işlemi, olası riskleri ile tedaviyi reddetmenin sonuçlarını kapsar. Hasta, verdiği onamı müdahale öncesinde her zaman geri alabilir. Uyuşmazlıkta aydınlatmanın yapıldığını ispat yükü sağlık kuruluşu ve hekim üzerindedir; bu nedenle onam belgelerinin işleme özgü biçimde düzenlenmesi ve hasta dosyasında saklanması önem taşır.
Onam ve rıza ayrımı
Basit bir rıza beyanı ile aydınlatılmış onam aynı şey değildir; aydınlatma yapılmadan alınan imza, müdahaleyi hukuka uygun hâle getirmez. Acil hâllerde ve hastanın iradesini açıklayamadığı durumlarda onam aranmaksızın müdahale yapılabilir.
Kanun dayanağı
- 1219 sayılı Kanun m.70, Hasta Hakları Yönetmeliği, Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi, Biyoloji ve Tıbbın Uygulanması Bakımından İnsan Hakları ve İnsan Haysiyetinin Korunması Sözleşmesi (Oviedo) m.5, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.506
Sözlükteki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Terimlerin somut olaydaki anlamı ve sonucu dosyanın ayrıntılarına göre değişir.