Borçlar ve sözleşmeler

Sözleşmenin uyarlanması

Hardship and contract adaptation

Öngörülemeyen olağanüstü gelişmeler ifayı aşırı güçleştirdiğinde, sözleşme koşullarının hâkim tarafından yeni duruma uydurulmasıdır.

Tüm terimler

Sözleşmenin uyarlanması, sözleşme kurulduktan sonra ortaya çıkan olağanüstü ve öngörülemeyen gelişmeler nedeniyle ifanın taraflardan biri için katlanılamaz hâle gelmesi durumunda, sözleşme koşullarının hâkim tarafından değişen şartlara uydurulmasıdır. Sözleşmeye bağlılık ilkesinin dürüstlük kuralı gereği yumuşatılmış hâlidir.

Uyarlama talebi için değişikliğin borçludan kaynaklanmaması, sözleşme kurulurken öngörülememesi ve edimler arasındaki dengeyi aşırı biçimde bozması aranır. Borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş ya da haklarını saklı tutarak ifa etmiş olması gerekir. Ekonomik kriz dönemlerinde döviz cinsinden borçlar ve uzun süreli kira ilişkileri bu davaların tipik konusudur.

Hâkim uyarlamayı mümkün görmezse borçlu sözleşmeden dönebilir; sürekli edimli sözleşmelerde ise kural olarak fesih hakkını kullanır.

Karıştırılmaması gereken

Kira tespit davası ile karıştırılmamalıdır: kira tespiti kanundaki özel düzenlemeye dayanır, uyarlama ise olağanüstü durumlara özgü genel bir imkândır.

Kanun dayanağı

  • TBK m.138

Sözlükteki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Terimlerin somut olaydaki anlamı ve sonucu dosyanın ayrıntılarına göre değişir.