Territorial jurisdiction (competent court by venue)
Bir davanın coğrafi olarak hangi yerdeki mahkemede açılacağını belirleyen ve kural olarak davalının yerleşim yerine bağlanan usul kuralıdır.
Tüm terimlerYetkili mahkeme, davanın hangi yerdeki mahkemede açılacağını belirler. Genel kural, davanın davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılmasıdır; kanun ayrıca sözleşmenin ifa yeri, haksız fiilin işlendiği yer ve taşınmazın bulunduğu yer gibi özel yetki kuralları öngörmüştür.
Taşınmazın aynına ilişkin davalar gibi bazı hâllerde yetki kesindir: dava yalnızca kanunda gösterilen yerde açılabilir ve mahkeme bunu kendiliğinden gözetir. Kesin olmayan yetkide ise yetkisizlik, ancak davalının cevap dilekçesinde ileri süreceği ilk itirazla incelenir; süresinde itiraz edilmezse mahkeme yetkili hâle gelir.
Tacirler ve kamu tüzel kişileri, aralarındaki uyuşmazlıklar için yetki sözleşmesi yapabilir; diğer kişiler bakımından bu imkân sınırlandırılmıştır. Yanlış yerde açılan dava, yetki itirazının kabulü hâlinde dosyanın gönderilmesi ve sürelerin takibi gibi ek külfetler doğurur.
Sözlükteki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Terimlerin somut olaydaki anlamı ve sonucu dosyanın ayrıntılarına göre değişir.